【May Halimbawang Pangungusap】Ano ang Pagkakaiba ng Kanji’s Onyomi (音読み) at Kunyomi (訓読み)? Paliwanag sa Paraan ng Pagkikilala at Panuntunan ng Pagbasa
Para sa mga dayuhan na nagsisimula pa lang mag-aral ng wikang Hapon, ang pag-unawa sa **pagbasa at kahulugan ng Kanji** ay maaaring hindi madali. Ito ay dahil ang Kanji ay may **Onyomi (音読み – Chinese reading) at Kunyomi (訓読み – Japanese reading)**, at ang pagbasa ay minsan nag-iiba depende sa paggamit.
Halimbawa, ang Kanji na **”日”** (Hi) ay binabasa bilang **Onyomi** (tulad ng **”Nichiyōbi”** – 日曜日 – Sunday) at **Kunyomi** (tulad ng **”Tsukihi”** – 月日 – days/time). Sa ganitong paraan, ang pagbasa ng isang Kanji ay nagbabago depende sa **konteksto**.
Gayunpaman, ang pag-aaral ng **pagkakaiba at panuntunan** ng Onyomi at Kunyomi ay makakapagpadali sa pag-unawa, kahit nag-aaral nang mag-isa. Ang pag-alam sa **pinagmulan at kasaysayan** ng Kanji ay makakatulong din sa mas malalim na pag-unawa sa wikang Hapon.
Samakatuwid, sa pagkakataong ito, madali naming ipapaliwanag ang **pagkakaiba at paggamit** ng Onyomi at Kunyomi. Tatalakayin din namin ang **espesyal na pagbasa** tulad ng Jūbako-yomi (重箱読み) at Yutō-yomi (湯桶読み). Gamitin mo ito bilang sanggunian upang palalimin ang inyong pag-unawa sa wikang Hapon. Ang detalyadong paliwanag gamit ang simpleng *Jukugo* (熟語 – compound words) at halimbawang pangungusap ay tiyak na magpapalalim ng pag-unawa ng mga nag-aaral ng wikang Hapon.
Ano ang Pagkakaiba ng Onyomi (音読み) at Kunyomi (訓読み)?
Ang Japanese Kanji ay may **dalawang pagbasa**: Onyomi at Kunyomi. Ang dalawang pagbasa na ito ay malalim ang kaugnayan sa **historical background** ng pagdating ng Kanji sa Japan mula sa China. Tingnan natin nang detalyado ang pagkakaiba ng Onyomi at Kunyomi.
Ano ang Onyomi (Chinese Reading – 音読み)?
Ang **Onyomi** (音読み) ay ang paraan ng pagbasa kung saan ang **Chinese pronunciation** ng Kanji noong dumating ito sa Japan ay inilipat sa **Japanese sound**. Sa madaling salita, ang Onyomi ay ang pagbasa ng lumang Chinese pronunciation sa Japanese style. Ang Onyomi ay karaniwang **mahirap intindihin ang kahulugan** sa pagdinig lamang ng pagbasa. Ang mga katangian ng Onyomi ay ang sumusunod:
- Ang mga pagbasa na may **2 Kana (2 morae)** at ang **ikalawang Kana** ay **”i, u, ki, ku, chi, tsu, n”** (い・う・き・く・ち・つ・ん).
- Ang mga pagbasa na may **Yōon** (拗音 – contracted sounds), tulad ng **”ya, yu, yo”** (ゃ・ゅ・ょ), **Dakuten** (濁音 – voiced sounds), o nagsisimula sa **”ra line”** (ら行 – ra, ri, ru, re, ro).
Halimbawa, **”Gakkō”** (学校 – がっこう) at **”Kyōto”** (京都 – きょうと) ay nabibilang dito. Ang pagbasa **nang walang *Okurigana*** (送り仮名 – succeeding kana) ay Onyomi. Halimbawa, **”Benkyō”** (勉強 – べんきょう) at **”Denwa”** (電話 – でんわ) ay walang Okurigana, kaya ang pagbasa ay Onyomi.
Ano ang Kunyomi (Japanese Reading – 訓読み)?
Sa kabilang banda, ang **Kunyomi** (訓読み) ay ang paraan ng pagbasa kung saan ang **kahulugan** na ipinapahayag ng Kanji ay binabasa sa **Japanese word**. Sa madaling salita, ang Kunyomi ay ang pagbasa ng kahulugan ng Kanji sa Japanese pronunciation. Ang Kunyomi ay ang pagbasa na **naiintindihan ang kahulugan** sa pagdinig lamang ng pagbasa. Ang mga katangian ng Kunyomi ay ang sumusunod:
- Ang mga pagbasa na may **2 Kana (2 morae)** at ang **ikalawang Kana** ay **hindi** “i, u, ki, ku, chi, tsu, n” (い・う・き・く・ち・つ・ん).
- Ang mga pagbasa na **nangangailangan ng Okurigana** o **higit 3 Kana (3 morae)**.
Halimbawa, **”Nomu”** (飲む – のむ) at **”Akai”** (赤い – あかい) ay nabibilang dito. Ang mga pagbasa na may Okurigana, tulad ng **”Taberu”** (食べる – たべる) at **”Utsukushī”** (美しい – うつくしい), ay Kunyomi.
Pagkakaiba ng Onyomi at Kunyomi
Ang pagkakaiba ng Onyomi at Kunyomi ay maikli na nakalista sa ibaba:
1. Ang Onyomi ay Walang Kahulugan Nang Nag-iisa, ang Kunyomi ay May Kahulugan Nang Nag-iisa
Halimbawa, ang Onyomi ng **”山”** (Yama – mountain) ay **”San”** (さん), ngunit ang **”San”** ay walang kahulugan. Sa kabilang banda, ang Kunyomi ay **”Yama”** (やま), at ang **”Yama”** ay nangangahulugang **”mountain”**.
2. Ang Onyomi ay Walang Okurigana, ang Kunyomi ay May Okurigana
Halimbawa, sa salitang **”Tōi”** (遠い – far), ang pagbasa ng **”遠”** ay **”En”** (えん – Onyomi) o **”Tō”** (とお – Kunyomi). Ito ay Kunyomi dahil may Okurigana na **”i”** (い).
Gayundin, may mga **Kanji na walang Kunyomi**. Halimbawa, ang **”Niku”** (肉 – meat), **”Eki”** (駅 – station), **”Fuku”** (服 – clothes), **”Zai”** (材 – material), **”Ten”** (点 – point), **”Cha”** (茶 – tea), at **”I”** (胃 – stomach) ay may **Onyomi lamang**. Mahalaga ang pag-unawa sa pagkakaibang ito upang basahin nang tama ang Japanese Kanji.
Ano ang “Jūbako-yomi” (重箱読み) at “Yutō-yomi” (湯桶読み)?
Ang **Jūbako-yomi** (重箱読み) at **Yutō-yomi** (湯桶読み) ay mga **espesyal na pagbasa** kung saan ang Onyomi at Kunyomi ay pinagsama. Ang mga ito ay madalas na ginagamit sa pang-araw-araw na pag-uusap.
1. Halimbawa ng Jūbako-yomi (重箱読み): Jūbako (重箱)
Ang **Jūbako-yomi** (重箱読み) ay ang paraan ng pagbasa kung saan ang **Onyomi** ang nauuna at ang **Kunyomi** ang nahuhuli. Ang **”Jūbako”** (重箱), ang tradisyonal na Japanese bento box, ay ang kinatawang halimbawa.
Ang pagbasa ng **”重箱”** ay **”Jūbako”** (じゅうばこ). Ang **”Jū”** (じゅう) ay ang **Onyomi** ng “重,” at ang **”Bako”** (ばこ) ay ang **Kunyomi** ng “箱” (ang **Dakuten** ng “Hako”). Ito ang katangian ng Jūbako-yomi.
Ang iba pang halimbawa ng Jūbako-yomi ay **”Zōni”** (雑煮 – Japanese New Year soup) at **”Oyakodon”** (親子丼 – chicken and egg rice bowl).
2. Halimbawa ng Yutō-yomi (湯桶読み): Asaban (朝晩)
Ang **Yutō-yomi** (湯桶読み) ay ang **kabukiran** ng Jūbako-yomi, kung saan ang **Kunyomi** ang nauuna at ang **Onyomi** ang nahuhuli. Ang **”Asaban”** (朝晩 – morning and evening) ay isa sa mga kinatawang halimbawa.
Ang pagbasa ng **”朝晩”** ay **”Asaban”** (あさばん). Ang **”Asa”** (あさ) ay ang **Kunyomi** ng “朝,” at ang **”Ban”** (ばん) ay ang **Onyomi** ng “晩.” Ito ang katangian ng Yutō-yomi.
Ang iba pang halimbawa ng Yutō-yomi ay **”Misoshiru”** (味噌汁 – miso soup) at **”Deiriguchi”** (出入り口 – entrance/exit).
Ang Jūbako-yomi at Yutō-yomi ay mukhang hindi regular ang pagbasa. Gayunpaman, ang mga salita na gumagamit ng mga pagbasang ito ay madalas na naririnig sa pang-araw-araw na pag-uusap. Ang pag-alam sa mga espesyal na pagbasang ito ay magpapalawak ng Japanese expression.
【May Halimbawang Pangungusap】Panuntunan ng Pagbasa ng Onyomi (音読み) at Kunyomi (訓読み)
Dito, ipapaliwanag namin ang **panuntunan ng pagbasa** ng Onyomi at Kunyomi gamit ang madaling intindihin na halimbawang pangungusap. Ang pag-unawa sa panuntunan ng pagbasa sa pamamagitan ng mga halimbawang pangungusap na ito ay mahalaga para sa mga nag-aaral ng wikang Hapon.
1. Halimbawang Pangungusap Gamit ang “車” (Kuruma – Car)
A: 私は「車」に乗る → 「くるま」(Kuruma)
B: 私は「自動車」に乗る → 「じどうしゃ」(Jidōsha)
Sa Halimbawang Pangungusap A, ang Kanji **”車”** (Kuruma) ay ginagamit **nang nag-iisa** at binabasa sa **Kunyomi** na “Kuruma.” Ito ay dahil ang “Kuruma” ay may kahulugan nang nag-iisa. Sa kabilang banda, sa Halimbawang Pangungusap B, ang *Jukugo* **”Jidōsha”** (自動車 – car) ay binabasa sa **Onyomi** na “Jidōsha,” pinagsama ang Onyomi na “Jidō” (じどう) at Onyomi na “Sha” (しゃ) ng “車.” Ang batayang panuntunan ay ang **pagsasama ng Onyomi** ng bawat Kanji para sa Jukugo.
2. Halimbawang Pangungusap Gamit ang “正” (Tadashī – Correct)
A: 私は「正しい」答えを知りたい → 「ただしい」(Tadashī)
B: 私は「正解」を知りたい → 「せいかい」(Seikai)
Sa Halimbawang Pangungusap A, ang adjective **”Tadashī”** (正しい) ay gumagamit ng **Kunyomi** na “Tada” (ただ) ng “正” at may Okurigana na “shī” (しい). Ang adjective at verb ay karaniwang may **Okurigana**. Sa Halimbawang Pangungusap B, ang noun **”Seikai”** (正解 – correct answer) ay binabasa sa **Onyomi** na “Seikai,” pinagsama ang Onyomi na “Sei” (せい) at Onyomi na “Kai” (かい) ng “解.” Ang batayang panuntunan ay ang **pagbasa sa Onyomi** para sa noun Jukugo.
3. Halimbawang Pangungusap Gamit ang “野” (No – Field)
A: 「野原」で遊ぶ → 「のはら」(Nohara)
B: 「野鳥」を見る → 「やちょう」(Yachō)
Ang **”Nohara”** (野原 – field) sa Halimbawang Pangungusap A ay pinagsama ang **Kunyomi** na “No” (の) ng “野” at **Kunyomi** na “Hara” (はら) ng “原.” Kung ang bawat Kanji ay may Kunyomi, natural ang paggamit ng **Kunyomi combination**. Sa kabilang banda, ang **”Yachō”** (野鳥 – wild bird) sa Halimbawang Pangungusap B ay pinagsama ang **Onyomi** na “Ya” (や) ng “野” at **Onyomi** na “Chō” (ちょう) ng “鳥.” Sa kasong ito, ang **Onyomi** ang ginagamit.
4. Halimbawang Pangungusap Gamit ang “残” (Zan – Remaining)
A: 通帳の「残高」を見る → 「ざんだか」(Zandaka)
B: 通帳の「残り」の金額を見る → 「のこり」(Nokori)
Ang **”Zandaka”** (残高 – balance) sa Halimbawang Pangungusap A ay pinagsama ang **Onyomi** na “Zan” (ざん) ng “残” at **Kunyomi** na “Daka” (だか) (ang **Dakuten** ng “Taka”) ng “高.” Ito ay isang halimbawa ng **Jūbako-yomi**. Sa kabilang banda, ang **”Nokori”** (残り – remainder) sa Halimbawang Pangungusap B ay gumagamit ng **Kunyomi** na “Noko” (のこ) ng “残” at may Okurigana na “ri” (り). Ang Okurigana ay ginagamit para sa verb at adjective.
5. Halimbawang Pangungusap Gamit ang “駅” (Eki – Station)
私は「駅」に行く → 「えき」(Eki)
Ang Kanji **”駅”** (Eki) ay isang **Onyomi-only** Kanji. Samakatuwid, ito ay laging binabasa bilang **”Eki”** (えき), kahit ginagamit nang nag-iisa o bilang bahagi ng Jukugo.
6. Halimbawang Pangungusap Gamit ang “悪” (Waru – Bad)
A: 「悪い」→ 「わるい」(Warui)
B: 「悪」→ 「あく」(Aku)
Ang **”Warui”** (悪い – bad) sa Halimbawang Pangungusap A ay adjective, kaya ito ay binabasa sa **Kunyomi** na “Waru” (わる) ng “悪” at may Okurigana na “i” (い). Sa kabilang banda, ang **”Aku”** (悪 – evil) sa Halimbawang Pangungusap B ay ginagamit nang nag-iisa bilang **noun**, kaya ang **Onyomi** na “Aku” (あく) ang ginagamit. Tandaan na ang **single-Kanji noun** ay madalas na binabasa sa **Onyomi**.
7. Halimbawang Pangungusap Gamit ang “日” (Hi – Day)
A: 「日曜日」を楽しむ → 「にちようび」(Nichiyōbi)
B: 「月日」を数える → 「つきひ」(Tsukihi)
Ang **”Nichiyōbi”** (日曜日 – Sunday) sa Halimbawang Pangungusap A ay pinagsama ang **Onyomi** na “Nichi” (にち) ng “日,” **Onyomi** na “Yō” (よう) ng “曜,” at **Kunyomi** na “Bi” (び) ng “日” (ang **Dakuten** ng “Hi”). Sa ganitong paraan, ang **Onyomi at Kunyomi** ay minsan **pinagsama**. Ang **”Tsukihi”** (月日 – days/time) sa Halimbawang Pangungusap B ay pinagsama ang **Kunyomi** na “Tsuki” (つき) ng “月” at **Kunyomi** na “Hi” (ひ) ng “日.” Kung ang bawat Kanji ay may Kunyomi, natural ang paggamit ng Kunyomi combination.
Tulad ng makikita sa mga halimbawang pangungusap sa itaas, ang paggamit ng Onyomi at Kunyomi ay may **tiyak na panuntunan**. Gayunpaman, dahil marami ring **exception**, mahalaga ang pag-aaral ng pagbasa nang isa-isa sa pagdanas sa aktwal na salita.
Mga Tips sa Pagkikilala at Paggamit ng Onyomi (音読み) at Kunyomi (訓読み)
Ipinapaliwanag namin ang pagkakaiba ng Onyomi at Kunyomi at ang panuntunan ng pagbasa gamit ang mga halimbawang pangungusap. Gayunpaman, maaari pa rin kayong malito kung aling pagbasa ang gagamitin kapag binabasa ang Kanji.
Samakatuwid, detalyado naming ipapaliwanag ang **tips sa pagkikilala at paggamit** ng Onyomi at Kunyomi.
1. Tips sa Pagkikilala sa Onyomi
Tip 1: Walang Kahulugan Kung Nakikita Lamang ang Pagbasa
Ang Onyomi ay hiniram mula sa Chinese pronunciation, kaya ang kahulugan ay mahirap intindihin sa pagdinig lamang ng pagbasa. Halimbawa, ang Onyomi na **”Ai”** (あい) ng “愛” (Ai – love) o **”Shun”** (しゅん) ng “春” (Haru – spring) ay mahirap iparating ang kahulugan.
Tip 2: 3 Kana o Mas Mababa Kapag Nakasulat sa Kana
Ang Onyomi ay madalas na ipinapahayag sa **1 o 2 Kana** bawat Kanji. Halimbawa, ang **”Gakkō”** (がっこう) ng “学校” o **”Denwa”** (でんわ) ng “電話” ay 2 Kana bawat Kanji. Ang Onyomi ay maikli.
Tip 3: May Kasamang Yōon “ya, yu, yo” (ゃ・ゅ・ょ), Dakuten, o Nagsisimula sa “ra line”
Ang Onyomi ay madalas na may **Yōon** (ゃ・ゅ・ょ). Halimbawa, **”Kyōto”** (きょうと) o **”Ryōri”** (りょうり – cooking). Gayundin, ang mga pagbasa na nagsisimula sa **Dakuten** (voiced sounds) o **”ra line”** (ら行) ay madalas na Onyomi.
Tip 4: 2 Kana at ang Ikalawang Kana ay “i, u, ki, ku, chi, tsu, n” (い・う・き・く・ち・つ・ん)
Kapag ang Onyomi ay ipinapahayag sa 2 Kana, ang ikalawang Kana ay madalas na “i, u, ki, ku, chi, tsu, n” (い・う・き・く・ち・つ・ん). Halimbawa, **”Kaisha”** (かいしゃ – company) o **”Ginkō”** (ぎんこう – bank).
2. Tips sa Pagkikilala sa Kunyomi
Tip 1: May Kahulugan Kapag Narinig Lamang ang Pagbasa
Ang Kunyomi ay ang Japanese word para sa kahulugan ng Kanji, kaya ang kahulugan ay naiintindihan sa pagdinig lamang ng pagbasa. Halimbawa, ang Kunyomi na **”Yama”** (やま) ng “山” (Yama – mountain) o **”Kawa”** (かわ) ng “川” (Kawa – river) ay may kahulugan.
Tip 2: Tiyak na Kunyomi Kung Higit 4 Kana Kapag Nakasulat sa Kana
Ang Kunyomi ng isang Kanji ay halos hindi kailanman higit 3 Kana. Samakatuwid, ang mga pagbasa na **higit 4 Kana** ay tiyak na Kunyomi. Halimbawa, **”Taberu”** (たべる – to eat) o **”Utsukushī”** (うつくしい – beautiful).
Tip 3: Kinakailangan ng Okurigana
Ang Kunyomi ay halos laging nangangailangan ng **Okurigana** (succeeding Kana). Halimbawa, **”Taka-i”** (たかい – tall) o **”Tsutae-ru”** (つたえる – to convey). Ang pagkakaroon ng Okurigana ay isang malakas na indikasyon ng Kunyomi.
Tip 4: 2 Kana at ang Ikalawang Kana ay Hindi “i, u, ki, ku, chi, tsu, n” (い・う・き・く・ち・つ・ん)
Kapag ang Kunyomi ay ipinapahayag sa 2 Kana, ang ikalawang Kana ay madalas na hindi “i, u, ki, ku, chi, tsu, n.” Halimbawa, ang Kunyomi na **”Ishi”** (いし – stone) ng “石” (Ishi) o **”Hana”** (はな – flower) ng “花.”
Gayunpaman, ang mga tips na ito ay **gabayan lamang**, at marami ring **exception**. Mahalaga ang unti-unting pagkuha ng paggamit ng Onyomi at Kunyomi sa pamamagitan ng pagdanas sa aktwal na wikang Hapon. Gamitin ang diksyunaryo at reference books upang maging pamilyar sa maraming Kanji hangga’t maaari.
Buod
Ang artikulong ito ay detalyadong nagpaliwanag ng pagkakaiba ng Onyomi at Kunyomi at ang kanilang paggamit sa Japanese Kanji. Ang Onyomi ay ang pagbasa na hiniram mula sa Chinese pronunciation, samantalang ang Kunyomi ay ang pagbasa ng kahulugan ng Kanji sa Japanese word. Mahalaga ang paggamit ng 2 pagbasa na ito nang tama upang basahin nang tama ang Japanese Kanji. Ang Onyomi ay karaniwang maikli at madalas na may Yōon/Dakuten, samantalang ang Kunyomi ay madalas na mahaba at nangangailangan ng Okurigana. Gayunpaman, ito ay gabay lamang, at marami ring exception. Samakatuwid, mahalaga para sa mga nag-aaral ng wikang Hapon ang **pag-aaral ng paggamit ng Onyomi at Kunyomi nang isa-isa** sa pamamagitan ng pagdanas sa maraming aktwal na salita. Ang patuloy na pag-aaral ang mahalaga upang i-master ang pagbasa ng Kanji. Ang paggamit ng Japanese dictionary at reference books ay epektibo rin. Ang pagiging interesado sa pinagmulan at kasaysayan ng Kanji ay makakapagpalalim din ng pag-unawa sa Kanji. Ang pagbasa ng Kanji ay isang malaking hadlang sa pag-aaral ng wikang Hapon, ngunit huwag kang sumuko at magtrabaho nang husto. Harapin ang bawat Kanji, unawain ang pagkakaiba ng Onyomi at Kunyomi, at tiyak na dagdagan ang kaalaman.
